Memories of liberation

Εικαστική Έκθεση

Με έναυσμα την επέτειο των 200 χρόνων από την απελευθέρωση της πατρίδας μας από τους Τούρκους, που ταυτίζεται χρονικά με τον εγκεισμό μας λόγω covid, προσπάθησα να μετατρέψω σε δημιουργικό χρόνο το σιωπηλό εχθρό της απραξίας, του πανικού και της θλίψης. Το οξύμωρο σχήμα, εγκλεισμός-απελευθέρωση, με οδήγησε στην δημιουργία έργων εμπνεόμενα τόσο από ιστορικά γεγονότα και αντικείμενα της επανάστασης, όπως φορεσιές, όπλα και επιστολές των αγωνιστών όσο και από τις αναπάντεχες αλλαγές που βιώσαμε παγκοσμίως στην κανονικότητα της ζωής μας.

À l'occasion du bicentenaire de la libération de la Grèce de l'occupation ottomane — coïncidant avec la période du confinement lié à la pandémie — j'ai tenté de transformer l'immobilité, la peur et la tristesse en temps de création.

L'oxymore enfermement‑libération m'a conduite à créer des œuvres inspirées à la fois des objets historiques de la Révolution grecque et des bouleversements contemporains vécus à l'échelle mondiale.

Πειραματίστηκα με πρώτη ύλη το χαρτί, δίπλωσα και ξεδίπλωσα κομμάτια χαρτιού, διαμόρφωσα όγκους, σχήματα, δημιούργησα σχέδια ανάγλυφα ή διάτρητα, ένωσα διαφορετικό είδος χαρτιού και έπλασα επιφάνειες, ώσπου οι απλές χάρτινες επιφάνειες πέρασαν σε σταθερές μορφές που απέδιδαν συμβολισμούς. Σε κάποια έργα έχει χρησιμοποιηθεί σίδερο και καμβάς-γάζα με μίξη και άλλων υλικών, σκόνες και φύλλα χρυσού, ασήμι, όχι λόγω αναγκαιότητας χρήσης τους αλλά γιατί ως υλικά ενσωματώνουν την ουσία και το μήνυμα των έργων.

Πρόθεση των έργων  της έκθεσης είναι η πρόκληση ανάσυρσης των ιστορικών γεγονότων μέσω ενός διαλόγου με τον σημερινό Έλληνα, επαναπροσδιορίζοντας τη σχέση του με την ιστορία του. Διαδικασία που καλεί τον θεατή να ανατρέξει στα δομικά στοιχεία της ταυτότητάς του, πράγμα ιδιαίτερα σημαντικό σε μια περίοδο ρήξης του πραγματικού χρόνου, λόγω εγκλεισμού μας, με συνέπεια την απώλεια της δυνατότητας του υποκειμένου να ιστορικοποιεί.

Επιπλέον, τα έργα της έκθεσης αποσκοπούν στο να θέσουν ερωτήματα, να ερευνήσουν θέσεις, γιατί μας παρέχεται η ιδανική ευκαιρία για αυτογνωσία σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο. Σήμερα καλούμαστε όλοι μας να ανταπεξέλθουμε τόσο σε εσωτερικές όσο και διεθνείς προκλήσεις, γιατί όπως έχει πει και ο Γ. Σεφέρης «Σ' αυτόν τον κόσμο που ολοένα στενεύει, ο καθένας μας χρειάζεται όλους τους άλλους. Πρέπει να αναζητήσουμε τον άνθρωπο όπου κι αν βρίσκεται».

J'ai travaillé le papier comme matière première : le plier, le déplier, créer des volumes, des reliefs et des surfaces ajourées jusqu'à transformer des feuilles fragiles en formes porteuses de symboles.

Dans certaines œuvres, le fer, la gaze, les poudres et les feuilles d'or et d'argent ne sont pas utilisés pour leur seule matérialité, mais parce qu'ils portent intrinsèquement le sens et la mémoire des œuvres.

L'exposition cherche à provoquer une remémoration de l'histoire à travers un dialogue avec le présent, invitant le spectateur à reconsidérer les éléments constitutifs de son identité.

The greek revolution of 1821 constituted a symbol of liberation of the spirit and independence of thought. The works of the exhibition provoke the reconsideration of historical events by redefining the relationship of the modern Greek with his history. They invite the viewer to refer to the structural elements of their identity, which is especially important in a period of rupture of real-time, due to our confinement, which results in the loss of the subject's ability to historicize.

Moreover, the exhibition aims to ask questions and explore positions since it provides us with the ideal opportunity for self-knowledge on an individual as well as a collective level. Today we are all called to meet both domestic and international challenges, and just like as G. Seferis has said

"In our gradually shrinking world, everyone is in need of all the others. We must look for man wherever we can find him."On the occasion of the 200th anniversary of the liberation of our country from the Turks, which coincides in time with our covid infestation, we tried to turn into creative time the silent enemy of inaction, panic and sadness. The oxymoron shape, enclosure-liberation, led us to create works inspired both by historical events and objects of the revolution, such as costumes, weapons and letters of the fighters as well as by the unexpected changes we experienced worldwide in the normality of our lives.

I experimented with paper, I folded and unfolded pieces of paper, formed volumes, shapes, created embossed or perforated designs, joined different types of paper and created surfaces until the simple paper surfaces passed into fixed shapes that expressed symbolisms. In some works, iron and canvas-gauze have been used with a mixture of other materials, powders and sheets of gold, silver, not because of the necessity of their use but because as materials they incorporate the essence and the message of the works.

From the artist Ioanna-Maria Giakoumaki

Μνήμες Απελευθέρωσης

Αθηνά Μακρίδου, Κριτικός Τέχνης

Ο τρισδιάστατος και εικαστικά ενεργοποιημένος από τα τέσσερα στοιχεία της φύσης (φως, νερό, αέρα και γη) χώρος της Μονεμβασιάς, φιλοξενεί περήφανα τα ένδοξα και ελπιδοφόρα έργα της καλλιτέχνιδος Ιωάννας-Μαρίας Γιακουμάκη.

Στο πλαίσιο της δράσης, το έργο της φύσης συμπληρώνεται επάξια από την  καλλιτέχνη, σε τόπο όπου οι συμβολικές και ιδεολογικές μορφές των έργων της, αγκαλιάζουν την αισθητική του χώρου, προβάλλοντας κώδικες που παρεμβαίνουν καθοριστικά στις σχέσεις τέχνης και θεατή, αποκαλύπτοντας ιστορικά, την οικουμενικότητα των έργων.

Στις εγκαταστάσεις, installations, αναδύονται δημιουργικές δυνάμεις μέσα από την ίδια την  καλλιτέχνιδα, με τις υπέροχες εικαστικές μορφές που συμπληρώνουν τον φυσικό κόσμο. Επίσης, στην περιγραφή της σύνθεσης, η φωτογραφική ματιά τελειοποιεί τις αναλογίες των εμπλεκόμενων δυνάμεων με χάρη, προβάλλοντας αρμονικά τη μεταξύ τους σχέση.

Η Ιωάννα, προσκαλεί τον θεατή, με την μέθοδο της διαλεκτικής να σχηματίσει ένα δυναμικό σύστημα, στο οποίο η ολότητα είναι σπουδαιότερη των επιμέρους κομματιών της ιστορίας. Το κάλεσμα, μας οδηγεί σε ένα ηρωικό ταξίδι της μνήμης μας, ανάμεσα στον πόνο και την απόγνωση της υποδούλωσης στο παρελθόν και το τώρα και την λυτρωτική απελευθέρωση που οι Ηράκλειες εσωτερικές δυνάμεις μας, μας ωθούν να ξεπεράσουμε τους περιορισμούς, υψώνοντάς μας, στο χώρο των αθανάτων.

Τα έργα ατενίζοντας τη θάλασσα, κάτω από τον καυτό ήλιο, ανεμοδαρμένα στην άγονη και σκληρή γη του τόπου τους, εκφράζουν την αγωνία τους, για την αόρατη βία που κρύβεται στον ίσκιο τους.

Ταυτόχρονα λειτουργούν ως καλλιτεχνικά κουκούλια, τρέφοντας και προστατεύοντας την ελπίδα, των παγκοσμίως εγκλωβισμένων ανθρώπων, από έναν αόρατο κίνδυνο, σε μια ύστατη ευκαιρία ελευθερίας, σε αντιδιαστολή με την ανθρώπινη ζωή που παραμένει ακόμα ένα θαύμα μέσα στην ανείπωτη βία.

Η χρονική ταύτιση ως προς το περιεχόμενο του θέματος, με τα 400 χρόνια σκλαβιάς από τους Οθωμανούς και τα 2 χρόνια του covid, υποδηλώνει τη διαχρονικότητα της αιώνιας απειλής και απόγνωσης, ενός κόσμου που μοιάζει να διαιωνίζεται μακάρια.

Με τα κυρίαρχα υλικά που πειραματίστηκε η καλλιτέχνις όπως το χαρτί και το νήμα, συμβολικά αποδίδουν έντεχνα την αδυναμία και την ευάλωτη φύση του ανθρώπινου οργανισμού, που κρύβεται στο ασυνείδητο των εγκλωβισμένων, ενώ τα μεταλλικά στοιχεία των αναθημάτων και το σιδερένιο πλέγμα στο σιγκούνι, ανασύρουν την αέναη ελπίδα για συμπαντική βοήθεια, θεϊκή ευεργεσία και υποσχόμενη γενναιότητα επιβίωσης και απελευθέρωσης.

Η επένδυση των έργων με χρυσό και ασήμι ανταγωνίζονται σε λάμψη, τις ηλιακές ακτίνες που στολίζουν απλόχερα και γενναιόδωρα τον ιστορικό χώρο.

Η Ιωάννα αξιοποιώντας το χρόνο, στον προσωπικό της εγκλωβισμό το διάστημα της πανδημίας, δημιούργησε αλληγορικές ιστορικά μορφές με ευπροσάρμοστα υλικά, ως μια ζεστή αγκαλιά, ανακουφίζοντας τους πονεμένους και ταλαιπωρημένους θώρακες της ζωής μας, μεταφέροντας τη χαρά και την ελπίδα, στην απανταχού επικράτεια του είδους μας.

Με εκτίμηση

Αθηνά Μακρίδου

Κατασκευή από χαρτί, πλεκτές δημιουργίες σε σχήμα κύκλου και σίδερο, υλικά που συμμετέχουν στα πολλαπλά μηνύματα του έργου.

Σηματοδοτεί την πορεία της γυναίκας μέσα στο χρόνο, τις διεκδικήσεις, τις απώλειες, τη γέννηση, τις ελπίδες. Συμβολίζει μεταξύ άλλων, τον γυναικείο λόγο, τόσο ως μητέρας που μέσω του νανουρίσματος φέρνει το παιδί σε επαφή με την μητρική γλώσσα, διατηρώντας στα χρόνια της σκλαβιάς το γλωσσικό της πλούτο, όσο και ως λόγο που ορθώθηκε αναπάντεχα στην διαδρομή της ιστορίας. Η σιδερένια "φούστα" στο κάτω μισό του έργου, φανερώνει τις συνθήκες ζωής των γυναικών, τις ελληνίδες που πουλήθηκαν σκλάβες στα παζάρια της ανατολής.

Τα έργα της Ιωάννας μας εντυπωσίασαν και θα θέλαμε να τονίσουμε πόσο αναδεικνύονται και πόση λάμψη αποκτούν τα εκθέματα φωτογραφημένα έξω στο φυσικό φως, στο περιβάλλον του Κάστρου, το φυσικό τους περιβάλλον, στα τείχη επάνω, στα σπίτια μπροστά.

Θα αναφερθούμε όμως κλείνοντας, σε μιάν άλλη ανάγνωση του τίτλου της Έκθεσης: την απελευθέρωση από τον αναγκαστικό εγκλεισμό λόγω κορωνοϊού. Η καλλιτέχνις κ. Γιακουμάκη απέδειξε περίτρανα πως ο εγκλεισμός κάθε άλλο παρά εξανάγκαζε σε απραξία αλλά αντίθετα, αν είχες την διάθεση, μπορούσε να δώσει ώθηση στην δημιουργικότητα, και αυτή είναι μία διαχρονική ανάγκη, ο μόνος τρόπος να ξεπερνάει ο άνθρωπος τις δυσκολίες του. Η δημιουργία.

Χάρις Α. Καλλιγά PhD, Αρχιτέκτων

Αλέξανδρος Γ. Καλλιγάς, Αρχιτέκτων

Τα ποιήματα με την τεχνική blackout poetry σε κείμενα του στρατηγού Μακρυγιάννη από τα ΟΡΑΜΑΤΑ ΚΑΙ ΘΑΜΑΤΑ, δημιουργήθηκαν από την Ακριβή Γρίβα.

Βλέπω την νύχτα

Βλέπω την νύχτα,

το κομμάτι από το φόρεμα,

ότι είναι άσπρον και έχει και βούλες,

λάμπει όλος ο τόπος

καθεμερινώς.

καρδιά μου

καρδιά μου

Δόξασα τον Θεόν,

μόνος μου ήμουν

όμως τώρα

ξακολουθώ τον δρόμο μου

άβυσσος της θαλάσσης

και κάνω το χρέος μου,

εκείνο όπου δύναμαι.

Εσύ, φίλε,

Εσύ, φίλε,

θιαμαίνεσαι πως

δεν μπορείς να το γνωρίζεις,

ποια αρετή,

ποια αγαθότη, και πως εσαρκώθη.

τα μυστήριά σου

τα μυστήριά σου

να μην τους λες

Εγώ, με γνωρίζετε,

ήμουν πολύ ζαλισμένος,

έρχεται ένας και μου λέγει: Τρέξε,

ψυχές με πιάσαν και με τραβούσαν

Τις παρηγόρησα

και γυρίσαμεν.

Να οικειωθώμεν με τον Θεόν

Να οικειωθώμεν με τον Θεόν

είμαστε εις την άλλη ζωή.

Εγώ, χρωστώ να γράψω ότι είδα.

Τι έκανα

Τι έκανα, και εγώ δεν ξέρω

βγαίνει του αφέντη μας γράμμα

και έλεγε

μιαν μεγάλη θήτα και τόνον

ασεβείς και δικιώνεστε

Την άλλη μέρα έβλεπα

όλα τα ίδια.