Bodies Remember Matérialités de la mémoire et du corps
Στις σύγχρονες δυτικές κοινωνίες συχνά εγκαταλείπονται ως κατάλοιπα μιας παρωχημένης αισθητικής· σε άλλους τόπους όμως — ακόμη και μέσα σε ερείπια πολέμου — παρόμοια πλεκτά -υφαντά απαντώνται διάσπαρτα ως σιωπηλά ίχνη της ζωής που προηγήθηκε.
Dans ces œuvres, j'explore les relations entre mémoire, genre et matérialité à travers des matériaux fragiles — gaze médicale, anciens tricots et textiles issus de l'espace domestique : napperons, nappes, couvertures. Ces objets portent en eux le travail silencieux et le soin des femmes qui les ont créés.
Dans les sociétés occidentales contemporaines, ces textiles sont souvent abandonnés comme vestiges d'une esthétique révolue. Pourtant, ailleurs — jusque dans les ruines laissées par la guerre — des étoffes semblables apparaissent encore, dispersées comme des traces silencieuses d'une vie antérieure.
Πάνω σε αυτά τα υλικά παρεμβαίνω με βελονιές, χαράσσοντας μορφές ηλικιωμένων γυναικών, χέρια και τμήματα σωμάτων. Τα χέρια τους εμφανίζονται άλλοτε υψωμένα σε χειρονομία ικεσίας, άλλοτε απορροφημένα σε καθημερινές κινήσεις — χέρια που φέρουν τα ίχνη του χρόνου, της φροντίδας και της επιβίωσης. Πολλές μορφές καλύπτουν το κεφάλι με μαντήλι: εικόνα συνδεδεμένη με τη μνήμη, την απώλεια και τη σιωπηλή αντοχή. Άλλες σκεπάζουν με τα χέρια το στόμα — μια χειρονομία που επαναλαμβάνεται σχεδόν τελετουργικά, ενσαρκώνοντας την επιβεβλημένη σιωπή.
Sur ces matériaux, j'interviens par la couture, inscrivant des figures de femmes âgées, des mains et des fragments de corps. Leurs mains apparaissent tantôt levées dans un geste de supplication, tantôt absorbées dans des gestes quotidiens — des mains marquées par le temps, le soin et la survie. Nombre de ces figures portent un foulard couvrant leur tête : image associée à la mémoire, à la perte et à une forme de résistance silencieuse. D'autres couvrent leur bouche de leurs mains — geste récurrent, presque rituel, incarnant le silence imposé.
Η αποδόμηση των προσώπων δεν αποτελεί αισθητική επιλογή αλλά πολιτική πράξη.
Η γάζα — εύθραυστο υλικό που συνδέεται ταυτόχρονα με το τραύμα και τη φροντίδα — λειτουργεί ως υπόστρωμα πάνω στο οποίο αποτυπώνεται ο χρόνος. Η ραφή μετατρέπεται σε διαδικασία μνήμης: κάθε βελονιά καταγράφει τη φθορά και μετασχηματίζει το ύφασμα σε τοπογραφία εμπειρίας.
Κάθε γυναίκα αποτελεί μια ιστορία ζωής· τα χέρια της, έναν χάρτη από δρόμους που διανύθηκαν με κόπο. Χέρια που δούλεψαν τη γη, που μεγάλωσαν παιδιά, που αποχαιρέτησαν αγαπημένους. Στα έργα αυτά εκτελούν μια γνώριμη χειρονομία με ακρίβεια: σκεπάζουν λέξεις που δεν ειπώθηκαν ποτέ, προστατεύουν φωνές που έμαθαν να μένουν κλειδωμένες. Είναι μια κίνηση που μεταδόθηκε όπως οι συνταγές, οι προσευχές ή τα τραγούδια του πένθους — μια τελετουργία που έγινε ένστικτο.
La déconstruction des visages n'est pas un choix esthétique, mais un acte politique.
La gaze — matériau fragile associé à la fois au traumatisme et au soin — devient un support où le temps laisse son empreinte. La couture se transforme alors en processus mémoriel : chaque point enregistre l'usure et transforme le tissu en topographie de l'expérience.
Chaque femme porte une histoire de vie ; ses mains deviennent la cartographie d'un chemin parcouru avec difficulté. Des mains qui ont travaillé la terre, élevé des enfants, accompagné les morts et porté le poids du quotidien. Dans ces œuvres, elles accomplissent un geste familier avec une précision presque instinctive : elles couvrent des mots qui n'ont jamais été prononcés, protègent des voix qui ont appris à demeurer enfermées. Ce geste se transmet comme les recettes, les prières ou les chants funéraires — un rituel devenu mémoire corporelle.
Η φροντίδα προς τους άλλους παρουσιάστηκε ως φυσική· η σιωπή ονομάστηκε αρετή. Τα χέρια εργάστηκαν ασταμάτητα και συχνά έμειναν αόρατα. Ακόμη κι όταν η φωνή φιμώνεται, η μνήμη επιμένει.
Οι ίδιες παλάμες που σκέπαζαν τη σιωπή κεντούσαν μάτια για προστασία: μάτια–φυλακτά ραμμένα σε υφάσματα, τοποθετημένα σε κούνιες ή κρεμασμένα σε κατώφλια. Δεν μιλούσαν για τον πόνο τους· επικαλούνταν δυνάμεις για τους άλλους. Το βλέμμα που αποτρέπει το κακό είναι το ίδιο βλέμμα που κοιτάζει τώρα από τα έργα — ένα βλέμμα που συνεχίζει να φυλάει και να μαρτυρά.
Le soin des autres fut présenté comme naturel ; le silence fut nommé vertu. Les mains travaillèrent sans relâche tout en demeurant invisibles. Pourtant, même lorsque la voix est muselée, la mémoire persiste.
Ces mêmes paumes qui couvraient le silence brodaient aussi des yeux protecteurs : des yeux‑amulettes cousus sur des tissus, déposés dans des berceaux ou suspendus aux seuils des maisons. Elles ne parlaient pas de leur propre douleur ; elles invoquaient des forces protectrices pour les autres. Le regard qui conjure le mal est le même regard qui observe aujourd'hui depuis les œuvres — un regard qui continue à veiller et à témoigner.
Τα έργα αυτής της ενότητας βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη. Δημιουργούνται πάνω σε γάζες όπου οι κλωστές διαπλέκονται όπως οι μνήμες, ανακαλώντας πρόσωπα γυναικών που κουβάλησαν βάρη και εμπειρίες. Μέσα από την επαναληπτική χειρονομία του κεντήματος διερευνώ τη μνήμη της αφής — μια ενσώματη γνώση που μεταβιβάζεται αθόρυβα από γενιά σε γενιά, σαν ψίθυρος μέσα στο ύφασμα. Κάθε ράμμα λειτουργεί ως ίχνος επιβίωσης και συνέχειας· μια σιωπηλή μαρτυρία χαραγμένη στην ύλη.
Les œuvres de cette série sont encore en cours d'élaboration. Elles prennent forme sur des gazes où les fils s'entrelacent comme des mémoires, évoquant les visages de femmes ayant porté le poids des expériences et des générations. À travers le geste répétitif de la broderie, j'explore une mémoire du toucher — un savoir incarné transmis silencieusement d'une génération à l'autre, comme un murmure inscrit dans le tissu. Chaque point agit comme une trace de survie et de continuité ; un témoignage silencieux gravé dans la matière.
